Showing posts with label Vắc xin Sởi. Show all posts
Showing posts with label Vắc xin Sởi. Show all posts

Wednesday, April 23, 2014

Các nhà khoa học Mỹ vừa lên tiếng tuyên bố đã bào chế được một loại thuốc có thể kiểm soát dịch sởi bùng phát và loại biệt dược này đã được chứng minh hiệu quả ở động vật.

Các nhà khoa học tìm ra cách loại bỏ hoàn toàn bệnh sởi

Friday, April 18, 2014

Hơn 110 ca tử vong tại miền Bắc, nhiều trường hợp nhập viện do biến chứng tại miền Nam đã khiến bệnh sởi trở thành nỗi lo của các phụ huynh có con nhỏ. Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Trưởng khoa Nhiễm – Thần Kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, Tp.HCM đã có cuộc trao đổi và cung cấp thêm các thông tin hữu ích cho những ai quan tâm đến căn bệnh này.



Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Trưởng khoa Nhiễm – Thần Kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, Tp.HCM

Cùng nhìn lại lịch sử của căn bệnh đáng sợ này cũng như sự ra đời của loại vaccine chống sởi để có cái nhìn thận trọng và chính xác về nó.
Sởi là một trong những căn bệnh cổ xưa nhất mà con người từng mắc phải. Theo nhiều tài liệu, sởi hiện diện trong quần thể người từ cách đây 5.000 năm. Những mô tả đầu tiên về căn bệnh này thuộc về một thầy thuốc Ba Tư tên Muhammad ibn Zakariya al-Razi (còn gọi là Rhazes) (860-932). Tuy nhiên, khi đó Rhazes lại cho rằng, sởi chỉ là một biến thể của bệnh đậu mùa mà thôi.

Chân dung thầy thuốc Rhazes...

...và cuốn sách với những ghi chép của ông về bệnh sởi.


Điểm khác biệt của sởi so với các bệnh như dịch hạch, sốt chấy rận… là việc nó không có ổ bệnh tự nhiên. Điều này có nghĩa, sởi chỉ gây bệnh trên người chứ không lây nhiễm trên động vật.
  
Sởi có tên tiếng Anh là “measles” vốn có gốc từ “masern” trong ngôn ngữ Đức, nghĩa là “đốm”.

Trước thời của Rhazes, người ta coi những ban đỏ khi lên sởi vốn là do... máu kinh nguyệt của người mẹ nhiễm vào đứa trẻ khi còn trong bụng mẹ. Vì thế, sởi lại được coi là cách duy nhất để gột rửa tự nhiên thứ máu độc hại ấy. Đó cũng là lý do mà suốt một thời gian dài ở phương Tây, người ta cố ý cho các em bé sơ sinh mắc sởi.
  

Trong suốt hơn 600 năm sau thời của Rhazes, gần như những ghi chép về sởi không có nhiều. Chỉ tới nửa sau của thế kỉ XVII, khi dịch sởi xuất hiện ở Boston năm 1657, người ta mới lại chú ý tới nó.



Đúng 100 năm sau, bằng việc thí nghiệm lấy máu của một đứa trẻ mắc sởi truyền sang người khác, bác sĩ người Scotland - Francis Home đã chứng minh được rằng, có sự tồn tại một tác nhân trong máu gây nên bệnh sởi ở người.


Tới năm 1846, bác sĩ Peter Ludvig Panum (người Đan Mạch) khi được chính phủ phái tới quần đảo Faroe nghiên cứu căn bệnh này đã đưa ra 4 dấu hiệu đặc trưng của người bệnh mắc sởi. 

4 dấu hiệu của bệnh sởi là: ban đỏ nổi sau 12-14 ngày tiếp xúc với mầm bệnh; bệnh lây qua ho, hắt hơi; khả năng lây bệnh cao nhất là 3-4 ngày trước khi nổi ban; và người đã từng mắc sởi sẽ miễn dịch với bệnh này suốt đời.
  

Vào thời bấy giờ, phần lớn trong số đó qua đời vì những biến chứng đáng sợ của sởi như viêm phổi, nhiễm trùng tai, tiêu chảy hay viêm loét giác mạc. 


Theo thống kê hiện nay, có khoảng 30% trẻ mắc bệnh sởi gặp một hay nhiều biến chứng.


Năm 1878, những bộ lạc người Mỹ bản địa cũng trở thành nạn nhân của dịch sởi, điển hình là tộc người Yuma sống dọc bên bờ sông Gila phía Nam Arizona. Không lâu sau đó, chỉ riêng năm 1916, dịch sởi bùng phát mạnh trên toàn nước Mỹ và giết chết 12.000 người trong đó có tới 75% là trẻ em dưới 5 tuổi.
  

Hơn 35 năm sau đó, dịch sởi đã tấn công tới tận đảo Greenland, Đan Mạch. Dịch bệnh khủng khiếp tới nỗi 99,9% người dân ở đây lên sởi. Trong số 4.262 cư dân, chỉ có duy nhất 5 người trên đảo thoát khỏi căn bệnh này. 
  
Tuy nhiên, cũng chính trong đại dịch này, người ta đã phát minh ra một phương pháp chữa trị sởi tương đối hiệu quả. Đó là tiêm gamma globulin (một loại protein giàu kháng thể) vào người bệnh, giúp làm giảm khả năng tử vong vì sởi.

Năm 1954, hai nhà khoa học là Franklin Enders và Thomas Peebles đã phân lập được virus sởi từ cậu bé 13 tuổi - David Edmonston. Từ đó tới nay, có khoảng 21 chủng virus sởi đã được phát hiện trên toàn cầu, phổ biến nhất là virus thuộc chi Morbillivirus. Trong điều kiện nhiệt độ phòng, virus sởi sống được tới 34 giờ đồng hồ.
 
Hình ảnh 3D của virus sởi...
...và vòng đời của chúng trong cơ thể người.


Ngày 15/10/1958, Sam Katz - một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm từng làm việc cùng Thomas Peebles đã cho thử nghiệm phiên bản vaccine sởi đầu tiên, vốn dựa trên mẫu virus được phân lập 4 năm về trước. 

Đối tượng được tiêm vaccine thử nghiệm là 11 trẻ em khuyết tật ở Boston. Tuy nhiên, thử nghiệm không hoàn toàn thành công khi 9 em sau khi tiêm vẫn có các dấu hiệu và triệu chứng của sởi nhẹ. Điều này chứng tỏ virus dùng trong kháng sinh đã yếu hơn rất nhiều.


Loại vaccine đầu tiên được sử dụng vẫn khiến các bệnh nhân có triệu chứng bị sởi nhẹ.

Năm 1963, vaccine sởi đầu tiên chính thức được cấp phép sử dụng tại Mỹ có tên là Edmonston B. Tuy nhiên, vaccine này gây ra khá nhiều phản ứng phụ như phát ban, sốt cao nên sau này, nhiều loại vaccine mới đã được cải tiến ra đời như Schwarz và Attenuvax…
 
Hiện nay, loại vaccine thông dụng nhất ra đời từ năm 2005 có tên MMRV. Đây là vaccine thích hợp cho nhiều loại bệnh cùng lúc bao gồm sởi - quai bị - rubella -thủy đậu. 
Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi gây nên, lưu hành phổ biến ở trẻ em, bệnh lây từ người sang người chủ yếu qua đường hô hấp. 
Bệnh xuất hiện quanh năm nhưng thường xảy ra vào mùa đông - xuân, đến nay sởi vẫn là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm gây dịch và là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ dưới 5 tuổi.
Ban sởi có màu đỏ, dạng sần nổi trên bề mặt da. Ban thường xuất hiện ở sau tai, sau đó lan ra mặt, ngực, bụng và toàn thân. Ban sẽ tự biến mất theo đúng thứ tự đã mọc và để lại vết thâm tại vùng đã mọc.
Khi phát hiện người bị sởi, cần cách ly và chăm sóc bệnh nhân cẩn thận, uống nhiều nước và ăn các thực phẩm có chứa vitamin A. 
Nên đưa người bệnh tới cơ sở y tế để khám và điều trị kịp thời. Cách phòng sởi tốt nhất là tiêm đầy đủ vaccine phòng sởi theo quy định của chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia.

* Bài viết sử dụng tư liệu tham khảo từ các nguồn: News Medical, History Vaccinnes, Wikipedia...

Theo kênh mười bốn

Thursday, April 17, 2014

Bác sĩ trả lời những câu hỏi của bạn đọc xoay quanh việc phòng bệnh sởi cho trẻ bằng cách tiêm vắc xin.
Tiêm vắc xin
Chào bác sĩ,

Con gái cháu 11,5 tháng, dài 74 cm, nặng 10kg. Bé đã được tiêm mũi sởi đơn 1 lúc 10 tháng. Ngoài ra cháu muốn cho bé tiêm mũi 3 in 1 “Sởi - Quai bị - Rubella” để phòng ngừa thêm bệnh.

BS cho cháu hỏi: đến lịch hẹn tiêm Sởi nhắc lại có thể cho bé tiêm mũi tổng hợp thay thế mũi sởi đơn không hay phải tiêm tách rời ra ạ? Cháu xin cảm ơn.

(Thu Hà – Hà Nội)

Chào em,

Em có thể chọn cách nào cũng được, có thể tiêm nhắc mũi sởi đơn độc hoặc tiêm một mũi tổng hợp 3 trong 1 (sởi, quai bị, rubella) nhưng tốt nhất, em nên cho bé tiêm mũi tổng hợp 3 trong 1 để bé giảm được số lần tiêm nhưng vẫn đảm bảo đủ số lần tiêm nhắc bệnh sởi và hai bệnh nữa (quai bị, rubella).

Con em 13 tháng tuổi. Lúc mới sinh ở bệnh viện đã tiêm lao,viêm gan B. 2,3,4 tháng tiêm mũi 6 trong 1. 10 tháng tiêm sởi ở phường. Lúc 12 tháng em định cho bé tiêm thuỷ đậu nhưng hết vacxin nên em cho bé tiêm mũi 3 trong 1 (sởi - quai bị - rubella). BS cho em hỏi, bé còn phải tiêm những vaccine nào, thứ tự tiêm, tháng tiêm?

Với lại bé đã tiêm sởi lúc 10 tháng và 12 tháng vậy 18 tháng bé có cần tiêm nhắc mũi ở phường, nếu tiêm luôn thì có sao không ạ và khi bé mấy tuổi thì nhắc lại mũi 3 trong 1. Em cám ơn BS!

(Yuen – coco…@yahoo.com.vn)


Theo lứa tuổi của bé thì trong thời gian này bé cần tiêm ngừa các bệnh sau: thủy đậu, viêm não Nhật Bản nhưng cần tiêm cách nhau tối thiểu là 1 tháng.

Còn thứ tự tiêm thì em nên ưu tiên cho bé tiêm ngừa bệnh thủy đậu trước (vì hiện đang có nhiều bệnh nhi mắc bệnh này). Bé của em đã tiêm ngừa bệnh sởi đủ 2 mũi nên không cần tiêm nhắc lúc 18 tháng tuổi nữa em nhé. Vacxin 3 trong 1 (sởi, quai bị, rubella) sẽ được tiêm nhắc lúc bé 4 – 6 tuổi.

Con gái tôi 10 tháng 19 ngày đang chờ đi tiêm mũi 3 vacxin 5 trong 1. Vì mỗi khi đến ngày tiên cháu lại bị sổ mũi nên nhân viên y tế không cho tiêm. Cháu cũng chưa tiêm được mũi sởi lúc 9 tháng. Nhưng cháu vừa mới bị sởi (kết luận bị sởi là do kinh nghiệm của bố mẹ tôi và tôi cũng đã cho bé khám ở BS chuyên khoa Truyền Nhiễm BV Nhi đồng).

Hiện giờ thì bệnh sởi đang khỏi vì nốt ban chỉ còn một ít ở dưới chân. Tôi có biết nếu bị lỡ mũi sởi lúc 9 tháng thì có thể tiêm mũi tổng hợp lúc 12 tháng, vậy sau khi đã mắc sởi con tôi có cần phải tiêm sởi nữa không? (Mai Xuan – maixuan…@gmail.com)

Chào bạn Mai Xuan,

Do bạn không trình bày rõ diễn tiến bệnh của bé (trước - trong và sau khi bé phát ban) có biểu hiện như thế nào nên tôi không biết chắc là bé đang có mắc bệnh sởi không. Nhưng nếu bé được BS chuyên khoa nhiễm chẩn đoán là bệnh sởi thì chắc chắn là bé đang mắc bệnh này, còn dựa theo kinh nghiệm của gia đình thì tôi không dám chắc, vì ngay nhân viên y tế cũng còn có lúc chẩn đoán nhầm bệnh này và các bệnh phát ban khác.

Khi bé đã mắc bệnh này thì cơ thể bé sẽ sinh ra kháng thể, kháng thể này sẽ tồn tại lâu dài và bền vững suốt đời, nên bé không cần thiết phải tiêm ngừa bệnh này nữa bạn nhé!

Thưa bác sĩ,

Bé nhà em năm nay được 28 tháng tuổi. Sau khi được chích ngừa ở BV sau sinh em cho bé về nhà. 2 tháng sau em cho bé đi chích ngừa 6 trong 1. Lúc 9 tháng em không biết nên không cho bé đi chích ngừa sởi. Đến 14 tháng mới chích ngừa mũi sởi đầu tiên. Đến giờ em cũng chưa chích ngừa mũi thứ 2 cho bé. Giờ em muốn cho bé đi chích ngừa mũi sởi, quai bị, rubella chung được không ạ hay em phải làm sao để bé vẫn ngừa được bệnh sởi?

(Minh Phan – minh…@gmail.com)

Minh Phan thân mến,
Bé của em hiện được 28 tháng, đã tiêm ngừa một mũi sởi lúc 14 tháng thì bây giờ em có thể cho bé tiêm như sau:
- Tiếp tục cho bé tiêm một mũi phòng ngừa bệnh sởi đơn độc theo chương trình tiêm chủng mở rộng (đang có chiến dịch tiêm ngừa vacxin sởi).

- Hoặc em có thể cho bé tiêm ngừa vacxin tổng hợp 3 trong 1 bao gồm các bệnh (sởi, quai bị, rubella).

BS-CK1 Nguyễn Thị Thu Thảo/Alobacsi
" Người lớn chưa tiêm sởi, khi nhiễm virus có thể lây cho trẻ. Mẹ chưa tiêm phòng, chưa bị sởi thì con cũng dễ mắc bệnh này trước 9 tháng tuổi", chuyên gia bệnh truyền nhiễm khuyến cáo.

Trẻ nhiễm sởi, bị biến chứng viêm phổi đang điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: MT.


Tuesday, April 15, 2014

Bạn đã tiêm vaccine phòng bệnh sởi, và bạn sẽ không bị mắc sởi nữa – hoặc sẽ không làm lây nhiễm bệnh sởi nữa? Điều này không phải luôn luôn đúng.


Chế độ miễn dịch lâu bền sau khi tiêm phòng hoặc đã từng mắc bệnh là không rõ ràng.